Sarbinowo cz.1

Sarbinowo - wieś położona przy drodze z Karcą do Miejskiej Górki, 8 kilometrów na południowy zachód od Krobi. Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od czasownika „sarbat - cedzić” (przez zęby). Ma charakter patronimiczny. Założyciel osady przypuszczalnie nazywał się Sarb lub Serb, stąd przez dodanie formatu -„in”, a potem - „owo” powstała nazwa Sarbinowo.
O pradziejach tej miejscowości wiemy niewiele. Pochodzi stąd tylko kilka znalezisk z epoki żelaza Halsztat C i D. Wprawdzie Słownik Geograficzny wspomina, że odkryto tu cmentarzysko z popielnicami, w których znaleziono paciorki szklane, lecz literatura fachowa o tym cmentarzysku nic nie wspomina
Wieś pojawia się w źródłach po raz pierwszy w 1310 roku, kiedy Henryk II - książę wielkopolski i głogowski ustanawia dystrykt w Poniecu; w jego granicach ma się znaleźć między innymi wieś Sarbinowo.
W 1369 roku wieś występuje jako własność szlachecka, kiedy to Dzierżek Sarbinowski wraz z innymi rycerzami wielkopolskimi zobowiązuje się po śmierci króla Kazimierza uznać swym panem księcia oleśnickiego Konrada. Inne dokumenty, w których figuruje Sarbinowo dotyczą spraw procesowych. Możemy tu wyróżnić 9 głównych wątków:
 
A) W latach 1386-1404 w źródłach notowany jest Janusz, Janusz z Sarbinowa, Janusz Abdank i Janusz Sarbinowski. Identyfikacja osób o imieniu Janusz i przydomku Abdank nasuwa pewne kłopoty. Przyjmuje się, że Abdank Golejewski nosił imię Janusz. Nadal niejasna jest identyfikacja Janusza występującego w Sarbinowie - czy zawsze jest to ta sama osoba? Niezależnie od tych wątpliwości w 1397 roku Janusz występuje w sporze z Małgorzatą Krajewską wdową po Jacku Krajewskim.
 
*  *  *
B) Według zapiski, niestety uszkodzonej i niekompletnej dowiadujemy się, że w roku 1391 pan Florian Tworzyjan przypuszczalnie z naszego Sarbinowa wraz z braćmi toczy proces z Jaśkiem (osoba bliżej nieznana) z powodu zabójstwa siostry (nie wiadomo czyjej).
 
*  *  *
C) W roku 1386 Tomisław Złotnicki ze Złotnik koło Poznania pozywa Abdanka i Piotra oraz Jana i Janusza o Sarbinowo, a także Pakosza Oczkowica o Oczkowice. W roku 1390 i 1402 Tomisław toczy kolejne spory ze wspomnianymi Abdankiem i Januszem. W 1403 roku Tomisław pozywa Szczedrzyka z Konar o Oczkowice, a Janusza i Abdanka o Sarbinowo. W tymże roku Tomisław oraz Dziersław dziedzice ze Złotnik toczą spór z Januszem Abdankiem; Abdank z Golejewa i Szczedrzyk z Konar mają odpowiadać przed królem w sprawie o Oczkowice i Sarbinowo. W 1404 roku Tomisław wygrywa proces ze Szczedrzykiem z Konar o Oczkowice i z Januszem Abdankiem o Sarbinowo. Wsie te zostały przysądzone Tomisławowi zgodnie z dokumentem przysądnym króla Władysława Jagiełły. Identyfikacja Tomisława z naszym Sarbinowem nie jest jednak do końca pewna, bowiem niektórzy badacze problemu wiążą go z Tomisławem z Sarbinowa – kasztelanem żońskim (lata 1387-1406), inni łączą go raczej z Sarbinowem koło Janowca w powiecie gnieźnieńskim, gdzie występują dziedzice o imionach Tomisław, Dziersław i Wygłosz.
 
*  *  *
D) Z 1403 roku posiadamy informację, że Szczedrzyk z Konar ręczy staroście generalnemu wielkopolskiemu, że dostawi przed sąd Abdanka z Golejewa, a Świętosław Iłowiecki i Czerna z Jerki ręczą że dostawią przed tenże sąd Janusza Abdanka; jeżeli tego nie dokonają, to Szczedrzyk powinien dać (debet possessionem dare) staroście swoją 1/4 Sarbinowa lub zapłacić mu 100 grzywien, a Świętosław i Czerna powinni wwiązać starostę w 3/4 Sarbinowa lub zapłacić mu 200 grzywien (te dwa poręczenia dotyczą prawdopodobnie dwóch różnych osób).
 
*  *  *
E) W 1404 roku Abdank Golejewski i Janusz Sarbinowski występują w sporze z Michałem Szropą ze Szczerkowa w powiecie pyzdrskim.
 
*  *  *
F) W 1409 roku Mikołaj z Górki - kanclerz kapituły katedralnej poznańskiej - wchodzi w spór z Januszem Abdankiem z Sowin o rozgraniczenie Sarbinowa z Sowinami i Przyborowem koło Krobi. W 1412 roku tenże Mikołaj znów spiera się z Januszem Abdankiem z powodu zniszczenia kopca granicznego między Sarbinowem a Przyborowem. Źródła z lat 1421-1423 notują ciąg dalszy sporu o tę samą granicę. W 1414 roku Mikołaj otrzymał prawo rozgraniczenia Sarbinowa z wsią Dzięczyną należącą do Nikła Dzięczyńskiego (przypuszczalnie Zenwicza) przy pomocy opola, to znaczy z udziałem starców opolnych. W 1418 roku Mikołaj zobowiązuje się odnowić wspomniane kopce; w ustalonym dniu obie strony mają być przy tym obecne. W tymże roku ma również odnowić granicę między Sarbinowem a wsią Kawcze, a także odnowić kopce na granicy Sarbinowa i wsi Karsiec. Natomiast Bełczek z Rokosowa i ze wsi Karsiec ma zapłacić na ten cel 3 grzywny.
 
*  *  *
G) W 1409 roku Mikołaj z Górki Miejskiej, syn Wojciecha, kanclerz kapituły katedralnej poznańskiej zapowiada, że posiada prawo bliższości do Sarbinowa i Oczkowic; nikt nie zgłasza sprzeciwu. W latach 1409-1423 figuruje jako posiadacz Sarbinowa i w 1423 roku daje swym bratankom Wyszocie i Łukaszowi (I), synom Jakuba z Górki Miejskiej 1/3 miasta Górka Miejska oraz między innymi wieś Sarbinowo.
 
*  *  *
H) W 1457 roku Piotr, kleryk z Sarbinowa i dzwonnik w Poniecu, pozywa Bartłomieja Kwaśnego z Sarbinowa o 100 grzywien szkody z powodu zniesławienia. Bartłomiej złożył bowiem fałszywe doniesienie, iż Piotr sprzedawał krzyżmo osobom trudniącym się czarami. Osoby te miały dodawać krzyżmo do piwa, aby było ono chętniej kupowane w karczmach. Na skutek tego donosu Piotra zwolniono z funkcji dzwonnika i miał również zapłacić 4 grzywny kary.
 
*  *   *
I) W latach 1512-1523 Łukasz (wnuk wspomnianego wyżej Łukasza I) z Górki Miejskiej, kasztelan poznański i starosta generalny wielkopolski zapisuje swej żonie Katarzynie (córce Andrzeja) z Szamotuł swe dobra, między innymi dobra Górka Miejska, a w nich wieś Sarbinowo. (C.D.N.)
 

ROBERT GRUPA
NOWA gazeta gostyńska
Nr 37/2006
17 września 2006

Stronę odwiedziło 163514 osób.
realizacja 2011: studio fabryka